Nhìn bông điên điển nghiêng mình nhớ quê

Đăng bởi : Hoa Nắng . Ngày : 2021-09-20 13:23:40
 

(ceotoancau.vn) Nếu bạn là tín đồ của món canh chua thì có thể bạn sẽ “ngã gục” trước món canh chua “cá linh bông điên điển” – một “đặc ân” mùa lũ miền Tây do… chính ba tôi nấu.

Canh chua bông điên điển: món ăn đặc sản của mùa nước lũ miền Tây Nam bộ Việt Nam.

 

Quê tôi mùa nước lũ

Em về đâu giữa dòng đời nghiệt ngã.
Đời phù du với thật giả bon chen.
Ảo ảnh xa hoa lấp lánh ánh đèn.
Nơi thành đô em có quen sống vội.

Từ giã làng quê có mùa nước nổi.
Có hoa vàng em vẫn lội hái bông.
Điên điển dịu dàng hoa nở ven sông.
Nấu canh chua cá linh đồng thơm ngát.

Hoàng hôn tím chiều sóng xô dào dạt.
Ngồi bên sông em cứ hát say mê.
Khung cảnh yên bình man mác chiều quê.
Lục bình trôi giữa bốn bề sông nước.

                                          (Nhà thơ Nguyễn Đình Huân)

Mượn tạm lời của nhà thơ Nguyễn Đình Huân để phát họa đôi nét về hình ảnh “bông điên điển” và tâm tư người con gái xa quê. Dù ở đâu, cô vẫn là bông hoa điên điển của quê hương mùa nước nổi. Tôi cũng xuất thân từ miền Tây sông nước nhưng chân chưa từng bước xuống bùn làm việc đồng áng, tay chưa từng cấy một cọng mạ, vốn nghiệp thương nhân của dòng họ nội ăn sâu trong máu thịt từ nhỏ nên tôi vốn không phải là người thôn nữ “bưng biền” nhưng cũng có chung tâm tình về ký ức quê hương.

Người dân đánh bắt cá linh non bằng lưới ở giữa sông mùa nước lũ. 

Mỗi năm, quê tôi “Mộc Hóa xưa Kiến Tường nay” được mẹ thiên nhiên “ưu đãi” một mùa lũ tràn đầy phù sa kéo theo những sản vật thiên nhiên không nơi đâu có được. Mùa khô, những hạt giống nằm im lìm giấu mình dưới đất. Đến tháng 4 âm lịch, trong tiếng sấm ì ầm vọng từ xa về, trong tiếng kêu “uôm uôm” rộn ràng của họ hàng nhà ếch nhái chào đón những trận mưa đầu mùa, hạt cây sẽ cựa mình, nảy mầm vươn lên… Như lời hẹn muôn đời, mùa điên điển lại về hàng năm nhuộm vàng tầm mắt của người dân vùng lũ. Cây bông điên điển còn có tên “điền thanh tía” được người dân gọi là cây cứu đói, vì chỉ có cây bông điên điển sống tốt mọc hoang theo mé bờ sông rạch, cung cấp nguồn thực phẩm khi cơn lũ tràn về khó thể trồng trọt. Điên điển thường mọc cặp theo bờ kênh, nhất là những đoạn kênh mới múc, cũng có khi còn đua chen với cây bình bát, tầm vông, cà na và nhiều loài cây đặc trưng khác của miền Tây Nam bộ, mà dễ nhận biết nhất là màu hoa vàng rực rỡ lấp ló giữa đám lá xanh… Điên điển ít chịu mọc từng cây riêng lẻ mà từng bụi, từng bụi xúm xít bên nhau, cành đan cành, lá chen lá. Tháng 6 âm lịch, điên điển bắt đầu thay lá non. Sau đó, những chùm bông búp nhú ra, hứng lấy hơi nước mát mẻ của mùa mưa. Sang tháng 7, điên điển đơm bông loe hoe, chen lẫn sắc vàng vào màu xanh non của lá.

Cô thôn nữ "bưng biền" miền Tây hái bông điên điển. 

Ký ức đẹp nhất trong tôi là hình ảnh ngoại tôi chèo xuồng chở dì tôi và tôi đi hái bông hoa điên điển giữa buổi chiều tà vương màu nắng nhẹ. Trên chiếc xuồng ba lá, áo bà ba, vành nón nghiêng che khuôn mặt ửng hồng, dì tôi một tay níu cành điên điển, một tay thoăn thoát hái, khẽ thả từng nắm hoa vàng tươi xuống lòng xuồng… Hái điển điển thì phải đứng mới chạm được tới hoa, cũng chẳng cần bơi xuồng, cứ níu theo cành, theo lá, di chuyển từ bụi hoa này đến bụi hoa khác… Thỉnh thoảng, một chiếc xuồng máy chạy qua, sóng nước xô bờ, chiếc xuồng dập dềnh, bóng nón thấp thoáng lúc ẩn, lúc hiện giữa màu lá xanh non… Cuối mùa nước nổi, nước lũ rút cạn dần, cũng là mùa hoa điên điển khép lại, những bông hoa kết thành từng chùm quả xanh nhạt và dần trở sang màu nâu. Quả chín, những hạt nho nhỏ, nâu nâu từ từ tách ra khỏi vỏ, buông mình rơi xuống, theo gió, theo dòng nước kênh đi xa… Hạt cây dạt vào bờ, ngủ im qua mùa khô nắng nóng, chờ đón mùa nước nổi về lại cựa mình, nảy chồi sinh sôi...

Thu hoạch bông điên điển mọc hoang khi vào mùa. 

Ngoài các món “ăn bông ăn hoa” của miền Tây sông nước như gương sen, bông súng trắng, bông lục bình tím… là các sản vật mùa nước nổi có chung từ “đồng” như chuột đồng, rắn đồng, cua đồng, lươn đồng, ếch đồng, cá rô đồng, cá rô xổ (cá rô non)…. Khi cơn lũ ngấp nghé các cánh đồng cũng bắt đầu “rộ” mùa “bông điên điển” trở mình theo con nước phù sa cùng cá linh non đổ về sông Vàm Cỏ Tây len lỏi giữa những kênh rạch. Có thể nói, bông điên điển trở thành thứ đặc sản không thể thiếu trong những bữa cơm mùa lũ. Không chỉ nấu canh chua, điên điển còn được chế biến thành nhiều món ăn ngon khác, như gỏi chua, muối chua đã đi vào ca dao:

“Điên điển mà làm muối chua.

Ăn kèm cá nướng đến vua cũng thèm”.

Điên điển đầu mùa ăn ngọt lắm, tôi cũng “khoái” là làm rau ghém ăn với bún cá, bún cua. Điên điển làm nhân bánh xèo, điên điển ăn kèm mắm kho, điên điển xào tép gạo… ăn hoài không ngán. Tuy nhiên, tấu khúc “canh chua” giữa bông điên điển và cá linh non mới tạo nên nét độc đáo nhất của ẩm thực mùa nước nổi quê tôi, gây "nghiện" cho bất kỳ ai đã từng một lần thưởng thức, nhất là những người con miên man nỗi nhớ quê nhà.

Tô canh chua mùa lũ của ba 

Canh chua cá linh bông điên điển dùng kèm chén nước mắm ớt dầm. 

“Canh chua cá linh bông điên điển” là món ngon trứ danh miền Tây sông nước thì không cần phải bàn nhưng món ngon này do chính tay ba tôi nấu mới gây nhiều thương nhớ. Đã nói canh chua thì cần trái để tạo vị chua cho nước canh ngon như me, bần, khế, xoài xanh… nhưng ba tôi lại dùng… lá me non. Phải nấu đúng điệu thì món canh chua mới ngon được nghen.

Các nguyên liệu của nồi lẩu chua bông điên điển cá linh non thường gặp ở các nhà hàng miền Tây Nam bộ vào đầu mùa lũ.

Không phải ngẫu nhiên mà có sự kết hợp độc đáo giữa cá linh non và bông điên điển mà phải kết hợp tinh tế để điều hòa khí vị. Đúng như câu “món ăn là bài thuốc”. Theo Đông y, điên điển có vị ngọt, đắng, tính mát, tác dụng an thần, thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, nhuận trường, thường dùng trong các trường hợp cảm sốt do phong nhiệt, mất ngủ, mụn nhọt, táo bón, ăn uống kém. Còn cá linh giàu protid, sắt, P, lipid, Ca, Mg, các vitamin A, B1, B2, B6… Theo Đông Y, cá linh vị ngọt, tính bình, không độc, tác dụng kiện tỳ lợi thủy, giảm ho, thanh nhiệt, dưỡng khí huyết… thích hợp cho những người bị nhiệt, ăn không ngon miệng, phụ nữ sau sinh ăn kèm, ít sữa. Loài cá nhỏ bé có vị ngon riêng, vừa béo, vừa bùi, ăn một lần nhớ mãi. Ngoài việc nấu canh chua bông điên điển, cá linh non còn được chế biến thành “cá linh chiên bột” hoặc “cá linh kho lạt” chấm bông súng và trái me non cũng làm bao người “thổn thức”.  

Nguyên liệu đơn giản để nấu món canh chua cá linh bông điên điển nhưng người xa quê khó tìm.

“Canh chua điên điển cá linh” có hương vị ngon ngọt hòa quyện thật khó tả. Húp một miếng canh, xuýt xoa vì chút cay của ớt, chút chua chua thanh nhẹ của me hay lá me non, vị béo ngậy của cá và vị ngọt bùi thơm thơm của hoa điên điển…

Hương vị quê nhà da diết mãi trong lòng những người con xa xứ: tô canh chua cá linh bông điên điển và cá linh kho lạt ăn với cơm trắng nóng.

Hãy tưởng tượng trước mặt bạn là tô canh chua nóng hổi vừa thổi vừa húp đang sẵn sàng dành cho bạn bên chén nước mắm ớt dầm, nồi cơm còn bốc khói thơm hương gạo mới cạnh dĩa cá linh non kho lạt. Viết tới đây, lòng tôi chợt nao nao vì văng vảng bên tai giọng hát Phi Nhung lúc xa lúc gần, giọng ca ngọt lịm ngan ngát hương vị canh chua cá linh bông điên điển mà ba nấu cho chị em tôi ăn vào những bữa trưa hè bên hiên nhà giữa mênh mông nước lũ.

vi deo

 

 

 

Hò ơ! Má ơi đừng gả con xa,
Chim kêu vượn hú... Hò ơ!
Chim kêu vượn hú, biết nhà má đâu.

Em đi lấy chồng về nơi xứ xa,
Đêm ru điệu hát câu hò trên môi.
Miền Tây xanh sắc mây trời,
Phù sa nước nổi người ơi đừng về!

Với màu điên điển say mê,
Vàng trong ánh mắt vỗ về gót chân.
Trót thương tình nghĩa vợ chồng,
Nên bông điên điển nở cho lòng vấn vương.
Tình thương em khó mà lường.

Chồng gần không lấy, em lấy chồng xa,
Giờ đây nhớ mẹ thương cha,
Còn đâu mà thong thả đi về nhà thăm.
Xa xăm nơi chốn bận tiền,
Ăn bông mà điên điển,
Nghiêng mình nhớ đât quê.
Chồng xa em khó mà về.
Hò ơ, ơi hò! Chồng xa em khó mà về…

Hoa Nắng.

 

 

 

TIN CHUYÊN MỤC LIÊN QUAN

QUẢNG CÁO

qc-chanweb
addRight